Նման պայմաններում աճում էին նաև իշխող հասարակարգի դեմ ըմբոստության դեպքերը: Ձևավորվեց Ազգային ճակատը, որն իր մեջ համախմբել էր մտավորականներ, հոգևոր գործիչներ, արվեստի մարդկանց, հասարակ բնակչության տարբեր խավերի: Ազգային ճակատն իր առջև խնդիր էր դրել երկրում իշխանափոխություն իրականացնել: Սկզբնական շրջանում Ազգային ճակատի մարտավարության մեջ չկար միասնական տեսակետ: Ակտիվիստներից շատերը ցանկանում էին իշխանության ղեկին տեսնել շահին, բայց […]

1217 թվականին Հունգարիայի Անդրեաս թագավորի ղեկավարությամբ սկսվում է Խաչակրաց հինգերորդ արշավանքը: Լևոն Բ աջակցում է խաչակիրներին և իր դաշինքը հաստատուն դարձնելու համար իր երկամյա դստերը` Զապելին, ամուսնացնում է հունգարական արքայորդու և թագաժառանգի` ութնամյա Անդրեասի հետ: Սակայն Զապելին վիճարկված չէր Հունգարիայի թագուհի դառնալ: Լևոնի և Հունգարիայի արքայի միջև պայմանագիրը մնում է թղթի վրա: Լևոնն իր առջև […]

1917 թվականին Հայկ Բժշկյանը հեռացավ Հնչակյան կուսակցությունից, մեկնեց Ռուսաստան, ընդունվեց ՌՍԴ/բ/Կ շարքերը: Ռուսաստանում նոր հորիզոններ բացվեցին Գայի առջև. նա անմիջապես ներգրևավվեց ռուսական հեղափոխության հորձանուտն ու մասնակցեց Հոկտեմբերյան հեղափոխությանը, ապա քաղաքացիական պատերազմին: Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի Կազան-Սիմբիրսկ-Սամարա ճակատը ամենալարվածն էր և Գայը աչքի ընկավ հենց այդ շրջանում: Բոլշևիկյան կուսակցության հանձնարարությամբ ձեռնամուխ եղավ զինված ջոկատների կազմավորմանը: Փաստորեն, Գայը […]

Դաշնակցության գործով դատավարության մեջ ընդհանուր առմամբ կային 159 մեղադրյալներ, որոնցից ինը հոգին բացակայում էին, իսկ երկուսը մահացել էին բանտում` մինչ դատավարության սկսելը: Մեղադրյալների մեջ կային անվանի գործիչներ. Հովհաննես Թումանյան, Ավետիք Իսահակյան, Ներսես վարդապետ Մելք-Թանգյան (ապագայում արքեպիսկոպոս), մեծահարուստ Ա. Մելիք-Ազարյան, գրող, հասարակական գործիչ Ավետիս Ահարոնյան, Հովհաննես Քաջազնունի, Դրաստամատ Կանայան, Սիմոն Վրացյան, Համո Օհանջանյան և այլք: Դատապարտվածների […]

Պահուց ծիսական կերակուրների շղթան սկսվում էր հենց առաջին օրը, երբ ընդունված ավանդույթի համաձայն յոթ հատ բաղարջ էին թխում: Լոռիում հավատում էին, որ եթե պասի առաջին օրը աղանձ չուտեն, ապա շուրթերը կճաքեն: Մուշում և Սասունում ցորեն ու սիսեռ էին խաշում, ուտում բաղարջի հետ: Երբ պասը կիսվում է, թխում են Միջինքի բաղարջը: Այն շատ նման է տարեհացին: […]

Հայկական Բարեկենդանը նախատիպն է եվրոպական Կառնավալի: Հին Հայաստանում հենց այդպիսի կառնավալ-դիմակահանդեսներ կազմակերպվել են Բարեկենդանի ժամանակ: Մարդիկ դիմակավորված չար դեմքերով, փորձել են վախեցնել – հեռացնել չարքերին և հրավիրել Բարուն: Բարեկենդանի ժամանակակից վերապրուկները թույլ են տալիս ենթադրելու, որ բնապաշտական ժամանակներում Բարեկենդանի ժամանակ մեծ շքերթ է եղել, որ անգամ ուղեկցվել է զորաց երթով ու սրախաղերով, համընդհանուր մեծ միջոցառումներին […]

Վերլուծելով ասվածը` պետք է հետևություն անել, որ ավելի ընդունելի են քրիստոնեական (հետևաբար` հրեական) քան ազգային ծագմամբ ու ակունքներով տոնակատարությունները: Երևույթը ցավոտ է ու տարածված. փաստորեն,  եկեղեցին մերժելով ազգային տոների գոյությունը, ոչ միայն չի մերժում օտար ծագմամբ ու խորհրդով տոնակատարությունների անցկացումը, այլև` միջոց է հանդիսանում, նրանց Հայաստան ներթափանցման համար: Վկան` Սուրբ Վալենտինի անհասկանալի ու գոնե շատերի […]

Բնապաշտական ժամանակաշրջանում Տրնդեզը խորհրդանշել է Վահագն աստծո ծնունդը, որի երկունքը տևել է քառասուն օր: Վահագնը ծնվեց հրից, որից էլ քուրմը կրակ է վերցրել և նվիրել համայնքին: Նորահարսերի` խարույկի վրայով թռչելու սովորույթը Վահագնի նման արու զավակ ակնկալելու խորհուրդ ունի: Պահպանվել է նաև հավատալիքը, ըստ որի, չբեր կինը այրելով իր քղանցքը Տրնդեզի կրակով, անպայման կհղիանա և արու […]

Այս ամենը լավ հասկանում էին Վաշինգտոնում, և սպառազինությունների մրցավազքի ողջ ընթացքում մի քանի անգամ (Արևելյան Եվրոպա, Կուբա, Աֆղանստան…) ամերիկյան և խորհրդային զինված ուժերը շփման եզրեր ունեցան, բայց ամերիկացիները միշտ վերջին պահին խուսափեցին վճռական առճակատումից: Բացի վերոնշյալից, պատմությունը ցույց է տալիս, որ ամերիկյան բանակը կենսունակ է այն պատերազմներում, երբ հակառակորդը միայնակ է և մեկուսացած: Դա ամերիկացիների […]

Գոյություն ուներ գուշակության այլ ձև ևս. առանց թթխմորի պատրաստած բաղարջի խմորի վրա շարում էին հարստություն խորհրդանշող իրեր կամ մրգեր և թխում: Առավոտյան, բաղարջը կտրատում էին տան երեխաների թվին համապատասխան և բաժանում: Ում ինչ բաժին հասնի` նրան սպասվում էր նման ժառանգություն: Երրորդ գուշակության ձևը կատարվում էր փոխինձի քաղցրեղենով. երիտասարդներն իրենց բաժին քաղցրեղենի մի մասը դնում էին […]

Դավիթ Բեկն իրականացրեց անցյալում մեր պատմության մեջ նախադեպը չունեցող գործ. նա Սյունիքում իրականացրեց ազգային զտման քաղաքականություն և քոչվոր ցեղախմբերին արտաքսեց երկրամասից: Նա նաև ահաբեկեց ու կալվածքներից զրկեց այն հայ իշխաններին, որոնք իսլամ էին ընդունել կամ չէին աջակցում ազատագրական շարժմանը: Ապա Արցախից օգնության եկած Ավան Յուզբաշու (հարյուրապետ) օգնությամբ կտրուկ հարվածներով ջարդեց Կապանի, Նախիջևանի, Օրդուբադի, Բարգուշատի, Ղարադաղի […]

Սակայն, ցավոք, կաթողիկոսի միջամտության արդյունքում, Էմինի ծրագրերն Արցախում էլ չիրականացան և նա ստիպված էր հեռանալ Հայաստանից: 1770 թվականին Հովսեփ Էմինը հաստատվեց Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքում: Մինչ Հնդկաստան գնալը Էմինը շուրջ երկու տարի ապրեց Հյուսիսային Կովկասում` լեռնականների մոտ: Իր ջոկատով նա այնտեղ շատ քաջագործություններ կատարեց և անձնական խիզախության օրինակներ ցուցաբերեց: Լեռնականները, ովքեր հարգում են մարդու քաջությունն ու […]

Իսկ մարդկային զոհաբերությունների մասին պատումը լիովին իրականություն է, սակայն աշխարհի հնագույն քաղաքակրթություն ունեցող շատ ժողովուրդներ են անցել ծիսական այդ արարողակարգի միջով: Չնայած, մայաները մարդկային զոհաբերություններ կատարել են լոկ առանձնահատուկ դեպքերում, և դա ամենօրյա, անգամ մասսայական բնույթ չի կրել: Իսկ մայաների մասին շրջանառվող արյունարբու սովորույթները պատկանել են նրանց թշնամի տոլտեկների ցեղին, որոնք սովորություն ունեին ոչ միայն […]

1935 թվականին Միկոյանն ընտրվեց քաղբյուրոյի լիիրավ անդամ, իսկ 1937 թվականին նշանակվեց Ժողկոմխորհի նախագահի տեղակալ: Լինելով բռնապետության հենասյուներից մեկը և Ստալինի հլու կամակատարը` Միկոյանը ամբողջովին լծվեց ստալինյան քաղաքականության կառքին: Նա Ստալինյան բռնությունների մասնակիցն էր և իրականացնողներից մեկը: Մասնավորապես, Եժովի կազմած զոհերի ցուցակները մինչ Ստալինի սեղանին հասնելը ստորագրվում էր քաղբյուրոյի անդամների, այդ թվում` նաև Միկոյանի կողմից: Եվ […]

Նա, որ անձամբ ճանաչում էր հայ ժողովրդի դահիճներից մեկին` Ավիս Նուրիջանյանին, հուսով էր, թե երիտասարդ բոլշևիկներն ի վերջո ուշքի կգան և թյուրիմացությունը կհարթվի: Ավիս Նուրիջանյանը մասնակցել էր Առաջին աշխարհամարտին հենց Համազասպի ջոկատում և նրանց միջև լավ հարաբերություններ էին ստեղծվել: Ավիսն ընդունեց Համազասպին, համբուրեց նրան, ապա րոպեներ անց` ձերբակալել տվեց հերոսին: Բայց ոչ մի թյուրիմացություն չկար: […]

Խռոված ու զայրացած` Գևորգը լքում է հայրենի տունն ու ուղևորվում Հալեպ: Նա արդեն վերջնականապես ընտրել էր իր ուղին` հայրենիքի պաշտպանությունը: Հալեպում որոշ գումար աշխատելով` զենք է գնում և վերադառնում Սասուն: 19 – րդ դարի 80 – ական թվականները ծանր տարիներ էին Արևմտյան Հայաստանի բնակչության համար: Թուրքական բռնությունները գնալով սաստկանում էին: Սուլթան Համիդի կառավարությունը վճռել էր […]

1877 թվականին սկսվում է ռուս – թուրքական պատերազմը և երիտասարդ գիտնականը զորակոչվում է բանակ: Նա ծառայության է անցնում  գեներալ Միքայել Լոռիս – Մելիքովի, ապա` գեներալ Բեհբութ Շելկովնիկովի մոտ, որպես հատուկ հանձնարարությունների գծով պաշտոնյա: Գործող բանակի հետ լինելով Արևմտյան Հայաստանում` Ալեքսանդր Երիցյանը տեղում հնարավորինս ուսումնասիրում է հնավայրերը, հարուստ նյութ է հավաքում` հետագա ուսումնասիրությունների համար: 1880 թվականից […]

Նրա անունը շատերի մոտ սարսափ է առաջացնում: Նրա համբավին կնախանձեին պատմական շատ գործիչներ: Անգամ նրա ժամանակակիցը` Ֆրանսիայի մարշալ Ժիլ դե Ռեն իր արյունարբու նախճիրներով մնաց ստվերում: Սարսափազդու այս անունը շատերի կարծիքով սոսկ իռլանդացի գրող Բրեմ Ստոկերի երևակայության արդյունքն է: Անձամբ Բրեմ Ստոկերը ,,Սև լուսաբաց,, միստիկ, աղանդավորական կազմակերպության անդամ էր, որն զբաղվում էր միստիկ, սատանայապաշտ գործունեությամբ: […]

Դեռ Գևորգյան ճեմարանի նստարանից` 1906 թվականից, Սիմոն Վրացյանը հարում է Հայ Հեղափոխական Դաշնակցությանը, անդամակցում է կուսակցությանն ու դառնում նրա ակտիվիստը` խմբակ ստեղծելով նաև ճեմարանի ուսանողների շրջանում: Նա զբաղվում է զենքի հայթայթմամբ, Երկիր մեկնող խմբերի զինմամբ: Կարճ ժամանակում նա այնքան հեղինակություն է ձեռք բերում, որ արդեն 1907 թվականին ընտրվում ՀՅԴ 4-րդ Ընդհանուր ժողովի պատգամավոր, որ տեղի […]

Սակայն, պետական իշխանության ամրագրման և հզորացման հետ մեկտեղ աճում են նաև պահանջները: Այս ժամանակաշրջանում կենցաղում, պետության մեջ բարձրանում է մետաղի դերը: Մետաղներն առհասարակ ստանում են ռազմավարական նշանակություն: Շատ պատերազմներ էին մղվում մետաղական հանքավայրերին տիրանալու համար: Հիշենք թեկուզ, Ալեքսանդր Մակեդոնացուն, որ Մենոն զորավարին ուղարկել էր Հայաստան` Սպեր գավառի ոսկու հանքերը գրավելու նպատակով: Մետաղների մեծածավալ շահագործման և […]