Հրատարակած գրքեր

Նեղոց. պատմություն և բանահյուսություն- Երևան 2011 Հացը լեռներում. Հայոց տոները- Երևան 2012 Լոռվա ժպիտներ- Երևան 2012 Միքայել Արամյանց- Երևան 2012 Ուդուլի- Երևան 2013 Խորոված- Երևան 2013 Միքայել Արամյանց. Կյանքի և գորխունեության դրվագներ- Երևան 2013 Մարգագետնից խոհանոց. Տատիկի գաղտնիքները- Երևան 2013 From the meadows to kitchen. Grandmother’s secrets – Yerevan 2013 Ախթալա. Հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն, գերմեներեն, […]

Կարդալ ավելին »

ՀՈՒՍԻԿ ՊԱՐԹԵՎ

347 թվականին Հայոց Տիրան Արշակունի արքայի հրամանով, Ծոփքի Բնաբեղ բերդում բրածեծ արվելով սպանվեց Ամենայն հայոց Հուսիկ Ա կաթողիկոսը։ Ո՞րն էր այդ դաժան հաշվեհարդարի պատճառը․․․ Ապագա կաթողիկոսը ծնվել է 295 թվականին, Հռոմեական կայսրության Կեսարիա քաղաքում։ Նա հայոց առաջին կաթողիկոս Գրիգոր Պարթևի թոռն էր՝ Վրթանես կաթողիկոսի կրտսեր որդին։ Նախնական կրթությունը նույնպես ստացել է Կեսարիայում։ Երբ Գրիգոր Պարթևի […]

Կարդալ ավելին »

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԻՄԱՍՏԱՍԵՐ  ՍԱՐԿԱՎԱԳ

Հովհաննես Իմաստասեր Սարկավագի փառքը հայրենիքի սահմաններից անդին էր։ Ըստ Վարդան Արևելցու՝ Հովհաննես Սարկավագը Արցախի Փառիսոս գավառից էր, Շամքոր գետի ափին գտնվող Փիփ գյուղից։ Որոշ ուսումնասիրողներ նշում են Փառիսոսի Մանճար գյուղի անունը։ Ծնողները նորածին մանկանը Սարգիս են անվանակոչել։ Հետագայում, քահանա ձեռնադրվելիս նա ընդունեց Հովհաննես անունը։ Ապագա գիտնականի ծննդյան հստակ թվականն անհայտ է։ Ծնվել է 1044-1054 թվականների […]

Կարդալ ավելին »

ՀԵԹՈՒՄ Բ

Հայաստանի պատմության մեջ շատ են քաջակորով արքաներն ու տիրակալները, որոնք ամեն բան արել են հանուն հայրենյաց փառքի։ Ցավոք, քիչ չեն նաև գահակալները, որոնք իրենց անկարող տկարությամբ ու անհագուրդ կրոնամոլությամբ կործանման են հասցրել հայրենիքը։ Հեթում Բ արքան որդին էր Լևոն Գ Հեթումյանի (1269-1289) և Կեռան թագուհու։ Նա ծնվել է 1265 թվականի մայիսի 4-ին, Կիլիկիայի հայոց թագավորության […]

Կարդալ ավելին »

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ Ը-Թ ԴԱՐԵՐՈՒՄ, ՀԱՅԵՐԻ ՊԱՅՔԱՐԸ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԽԱԼԻՖԱՅՈՒԹՅԱՆ ԴԵՄ

Է դարում արաբները գրավեցին Հայաստանը։ Ձևավորվեց Արմինիա փոխարքայությունը, որի մեջ մտան Մեծ Հայքը, Վիրքն ու Աղվանքը։ Արմինիան կառավարվում էր արաբ խալիֆայի նշանակած ոստիկանի միջոցով։ Սակայն փոխարքայությունը ներքին ինքնավարություն ուներ և Արմինիայի իրական ղեկավարը Հայոց Իշխանն էր։ Ը  դարի վերջում հայոց իշխանն էր Աշոտ Մսակեր Բագրատունին։ Զորեղ ու հայրենատեր այս իշխանն արաբների հետ վարելով զգուշավոր քաղաքականություն՝ […]

Կարդալ ավելին »

ՍՏԵՓԱՆԱՎԱՆԻ ԲՈՒՍԱԲԱՆԱԿԱՆ ԱՅԳԻ

Ստեփանավանի ,,Սոճուտ,, բուսաբանական այգին գտնվում է Լոռու մարզի Գյուլագարակ գյուղում, Ստեփանավան քաղաքից 12 կմ հեռավորության վրա, Երևանից 185 կմ հյուսիս, ծովի մակերևույթից 1450 մետր բարձրության վրա։ Այգին հիմնադրել է 1931 թվականին, լեհ ինժեներ-անտառագետ Էդմոն Լեոնովիչը։ Մինչև 1985 թվականը նա էր այգու տնօրենը։ 1985 թվականից այգու տնօրինությունն ստանձնեց նրա որդին՝ Ալեքսանդր Լեոնովիչը։։ Ընդհանուր տարածքը կազմում է […]

Կարդալ ավելին »

ՎՌԱՄՇԱՊՈՒՀ ԱՐՇԱԿՈՒՆԻ

Միշտ չէ, որ հերոսները փառքին հետամուտ են եղել սրով կամ մարտադաշտում կիրառած քաջությամբ։ Երբեմն, խոհեմ ու խելամիտ որոշումներով հնարավոր է շատ ավելիին հասնել, քան մարտադաշտում։ Դրա օրինակն է նաև Մեծ Հայքի թագավոր Վռամշապուհ Արշակունին (388-414)։ 387 թվականին, Մեծ Հայքի թագավորությունը բաժանվեց Հռոմի և Պարսկաստանի միջև։ Արևմտյան՝ հռոմեական մասում շուտով վերացավ հայոց թագավորությունը, սակայն այն պահպանվեց […]

Կարդալ ավելին »

ԿԱՐՍԻ ԱՆԿՈՒՄԸ

Կան պատմական իրադարձություններ, որոնք ոչ միայն կոնկրետ, բուն սխալների արդյունք են, այլև՝ էթնոհոգեբանության և արժեհամակարգի։ Կան պատմական սայթաքումներ, որոնք երբևէ ոչ մի սերնդի կողմից չեն ներվի։ Հայոց եղեռնից դասեր չառանք, դասեր չքաղեցինք։ Եվ հինգ տարի անց գործեցինք ևս մեկ աններելի սխալ։ Տանուլ տվեցինք ոչ միայն պատերազմը, այլև՝ պետությունը։ Կարսը Հայաստանի Հանրապետության բանալին էր։ Ինչպես սովորաբար […]

Կարդալ ավելին »

Ե՞րբ սկսվեց հայոց եղեռնը

Այսօր եղեռնի զոհերի հիշատակի օրն է։ Հարգելի հայրենակից․ Իսկ գիտե՞ս երբ սկսվեց հայոց եղեռնը, և ովքե՞ր իրականացրին այն։ 1915 թվականի՞ն, և թուրքե՞րն են մեղավոր։ Ո՛չ․ իմ միամիտ հայրենակից։ Եղեռնը 1915-ին չսկսվեց և թուրքե՛րը չէին նրա առաջին մեղավորները։ 1915 թվականը սոսկ հանրագումարն էր մեր արժեհամակարգի և վերջին կայարանն այն ճանապարհի, որի շավիղներով քայլել սկսել էինք դեռ […]

Կարդալ ավելին »

Լեոն՝ Լոռու ձորի մասին

Դա մի խրոխտ, վեհ, վայրենի լեռնաստան է։ Սարերի կատարներն իրար ուս են բարձրանում, այս ու այն կողմ սփռելով անտառապատ ու լերկ լանջեր, ձորեր, ամպերի մեջ կորած ժայռե պարիսպներ։ Երկաթուղին սեղմվել է գետին, այսպես ասած՝ նրա փեշն է բռնել՝ լեռնային սոսկալի քաոսի մեջ գլուխը չկորցնելու համար։ Ամբողջ ժամանակ ձեր ականջների մեջ է գետի կայտառ վշշոցը, երկաթի […]

Կարդալ ավելին »

ԿԱՐԻՆ

Կարին քաղաքը պատմական Հայքի քաղաքական, ռազմական, տնտեսական ու մշակութային կյանքում հսկայական դերակատարություն է ունեցել։ Կարինը տեղակայված է Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհի Կարնո գավառում։ Քաղաքի աջ կողմով հոսում է Եփրատ գետը։ Կարինը գտնվում է Այծպտունք և Դավաբոյն լեռների մեջտեղում։ Այդ լեռների արանքում ձգվում է ընդարձակ Կարնո դաշտը։ Կարնո սարահարթի հարևանությամբ նշանավոր լեռնագագաթներ են նաև Գոհանամը, […]

Կարդալ ավելին »

ԼԵՎՈՆ  Գ ՀԵԹՈՒՄՅԱՆ

Կիլիկիայի հայոց թագավորության գահակալ Լևոն Գ Հեթումյանը ծնվել է 1236 թվականի հունվարի 24-ին, Սիս մայրաքաղաքում։ Նա որդին էր Հեթումյան հարստության հիմնադիր Հեթում Ա (1226-1270) և Զապել թագուհու, ով դուստրն էր և գահի ժառանգորդը զորեղ արքայի՝ Լևոն Բ (1187-1219)։ Հեթում Ա և Զապել թագուհին իրենց անդրանիկ զավակին անվանակոչեցին պապի անունով․․․ Ծանր ժամանակներ էին Կիլիկիայի հայոց թագավորության […]

Կարդալ ավելին »

ԵՐՎԱՆԴ Դ ՎԵՐՋԻՆ

Երվանդունիների արքայատոհմը հայոց զորեղ արքայատոհմերից մեկն է եղել։ Երվանդունիները Մեծ Հայքում, Ծոփք-Կոմմագենեում և Փոքր Հայքում թագավորել են մթա Է-Գ դարերում։ Մեծ Հայքում արքայատոհմի վերջին գահակալը Երվանդ Դ էր, որ թագավորեց մթա 220-200 թվականներին։ Ինչպես մյուս երվանդներին, հույն պատմիչները Երվանդ Դ նույնպես Օրոնտես են կոչում։ Երվանդ Դ մայրաքաղաքը Այրարատի Արմավիրն է եղել, որը ժամանակի աշխարհի ամենամեծ […]

Կարդալ ավելին »

ԳԱՌՆԱՀՈՎԻՏ

Արագածոտնի մարզի Գառնահովիտ գյուղի Սուրբ Գևորգ եկեղեցին Է դարի կառույց է և պատկանում է Ավան-Հռիփսիմեատիպ եկեղեցիների թվին։ Պատմությունը լռում է եկեղեցու կառուցման կոնկրետ թվականի, ճարտարապետի անվան մասին։ Սակայն, եկեղեցու արևմտյան պատի պատուհանի պսակի 12 սմ տրամագծով կամարներից ձախակողմյան երեքի վրա փորագրված են ԳՈՐ և ԳՐԻ տառերը։ Իսկ հարավային պատի պատուհանի արտաքին պսակի կամարներից ձախակողմյան վեցում […]

Կարդալ ավելին »

ԵՂԻԱ Ա ԱՐՃԻՇԵՑԻ

Եղիա Արճիշեցի կաթողիկոսը ծնվել է Մեծ Հայքի Տուրուբերան նահանգի Աղիովիտ գավառի Արճեշ քաղաքում։ Ծննդյան թվականն անհայտ է։ Շատ բան հայտնի չէ նրա պատանեկությունից։ Մինչև կաթողիկոս ընտրվելը Եղիա Արճիշեցին Բզնունյաց եպիսկոպոսն էր։ Սահակ Բ Ձորափորցի կաթողիկոսի մահից հետո, նա 703 թվականին ընտրվեց հայոց կաթողիկոս։ Եղիան մինչ կաթողիկոս ընտրվելն աչքի էր ընկնում իր հակաքաղկեդոնական կեցվածքով և կողմնակիցն […]

Կարդալ ավելին »

ԳՐԻԳՈՐ  ՏԱԹԵՎԱՑԻ

-Հավատը չպետք է խառնվի գիտության գործերին, որովհետեւ այն անզոր է ճանաչել բնությունը։ Իսկ գիտությունը չպետք է դիպչի հավատի խնդիրներին։ Գրիգոր Տաթեւացի Աշխարհում առաջին համալսարանը բացվել է Բյուզանդական կայսրությունում՝ Կոստանդնուպոլսի մոտ գտնվող Մագնավա թաղամասում, բյուզանդական հայազգի կայսրուհի Թեոդորա Մամիկոնյանի եղբոր՝ կեսար Վարդաս Մամիկոնյանի ջանքերով։ Առաջին ղեկավարն էլ հայ էր՝ Լևոն Իմաստասերը։ Ժ դարում Հայաստանում բացվեցին Հաղբատի, […]

Կարդալ ավելին »

ՄԱԹՈՍԱՎԱՆՔ

Մաթոսավանքը գտնվում է ՀՀ Տավուշի մարզում, Դիլիջան քաղաքից 4 կմ արևմուտք՝ Շամախյան գյուղի մատույցներում։ Մաթոսավանքը կառուցվել և գործել է որպես քաղկեդոնական եկեղեցի։ Եվ ըստ ամենայնի, պատկանել է Պղնձահանքի (Ախթալայի) առաջնորդությանը։ Նրա արձանագրություններում հիշատակվում են Ավագ Զաքարյանը, Պղնձահանքի առաջնորդ Պետրեն և Հաղբատավանքի առաջնորդ Համազասպ Մամիկոնյան եպիսկոպոսը։ Համալիրը բաղկացած է երկու կից եկեղեցիներից, գավիթից, գրատնից, միջնադարյան գերեզմանատնից։ […]

Կարդալ ավելին »

ՎՐԱՑ ԹԱԳՈՒՀԻՆ

Երբ գահակալը հայրենատեր ու հայրենասեր է, ու եթե անգամ անպաշտպան կին է, միևնույն է, նա ուժերի գերլարումով կպայքարի ու, արյան վերջին կաթիլն անգամ չի խնայի՝ հանուն հայրենիքի ու հանուն պատվի։ 1798 թվականին մահացավ վրաց վերջին զորեղ թագավորը՝ Հերակլ Բ Բագրատունին։ Հերակլ Բ իր գահակալության շրջանում շատ վերելքներ ու վայրէջքներ ունեցավ։ Նա Գյորգիևսկում Ռուսաստանի հետ կնքեց […]

Կարդալ ավելին »

ԳՆԹՈՒՆԻՆԵՐ

Գնթունիների իշխանական տոհմը զգալի դերակատարություն է ունեցել միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական, ռազմական կյանքում։ Պատմահայր Մովսես Խորենացու հաղորդման համաձայն՝ Գնթունիները նախարարական պատիվ են ստացել դեռևս՝ հայոց Վաղարշակ արքայի կողմից, ով Գնթունիների նահապետ Ձեռես իշխանին նշանակել է հայոց արքունիքի զգեստավորման գործակալ։ Նրանց տիրույթները նախապես ընդգրկում էին Գեղարքունիքի հյուսիսային հատվածը։ Հետագայում, Գնթունիերի տոհմային կալվածքը Այրարատ աշխարհի Նիգ գավառն էր։ […]

Կարդալ ավելին »

ԳԱԳԻԿ Բ ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ

1041 թվականին մահացան Բագրատունյաց արքայատոհմի երկու գահակալները՝ թուլակամ Հովհաննես-Սմբատ Գ արքան (1020-1041) և նրա եղբայրը՝ Աշոտ Դ (1021-1041)։ Հայոց շահնշահ Հովհաննես-Սմբատ Գ ժառանգ չուներ․ նրա Երկաթ անունով որդին մահացել էր մանկահասակ տարիքում։ Ժառանգական իրավունքով Անվո գահը և Շահնշահի տիտղոսը պետք է անցներ Աշոտ Դ որդուն՝ 18-ամյա Գագիկին։ Սակայն քաղաքական խառնակ իրավիճակի պատճառով նա թաքնված էր։ […]

Կարդալ ավելին »