Այսօր շատ է խոսվում հայ և ռուս ժողովուրդների դարավոր բարեկամության, մշակութային, քաղաքական շփումների և այլնի մասին: Իսկապես, հայ և ռուս ժողովուրդների այդ բազմաշերտ շփումը դարերի խորքից է գալիս, բայց արդյոք այդ հարաբերությունները միշտ բարեկամական են եղել, կամ ավելի ճիշտ կլինի ասել` երկկողմանի բարեկամական են եղել: Դեռ մթա առաջին դարից մեր քաղաքական իրականության մեջ ձևավորված արևելք […]

Կան պատմական գործիչներ, որոնց գործունեությունը դարակազմիկ նշանակություն է ունեցել հայ ժողովրդի կյանքում: Նրանցից է Իսրայել Օրին, ով փաստորեն, հայ քաղաքական գործիչներից առաջինն էր, ով իր հայացքը դեպ հյուսիս հառեց և ՙՌսի օրհնած ոտը հայոց անիծված հողում՚ տեսնել ցանկացավ: Որքանո՞վ էր արդարացված Իսրայել Օրու հայացքները կամ կողմնորոշումը` այլ խնդիր է: Ամեն դեպքում` տվյալ պարագայում դա ստիպողական […]

Հայաստանը ծովային երկիր չէ, բայց շատ հայորդիներ աչքի են ընկել նաև ծովերում` հայոց ռազմական փառքին ավելացնելով նաև ծովում հաղթողի դափնեպսակը: Այս առումով հայոց ռազմարվեստի պատմության մեջ առանձնակի դեր ունի Խորհրդային Միության ծովակալ, ԽՍՀՄ հերոս, ԽՍՀՄ ԳԱ թղթակից անդամ, ՀԽՍՀ ԳԱ պատվավոր անդամ Հովհաննես Ստեփանի Իսակովը: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին […]

1206 թվականին Մոնղոլիայի Օրխոն գետի ափին համամոնղոլական մեծ ժողովը՝ Ղուրուլթայը, հռչակեց մոնղոլական պետության ծնունդը, և այդ պետության առաջնորդ ու խաքան ընտրեց Տիմուչինչն, ով այդ պահից ընդունեց Չինգիզ խան՝ աշխարհի տիրակալ անունը: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share197TweetPin197 Shares

Հայոց պատմությունը հարուստ է փառահեղ, հայրենանվեր գործիչներով: Ցավոք, հայոց պատմության մեջ ունեցել ենք նաև թուլամորթ ու անկամ, անփառունակ գործիչներ, ովքեր պատասխանատու պահին չկարողանալով վեր դասել հայրենյաց շահը անձնական ամբիցիաներից` ձախողվել են. ձախողվել են` դառնալով մեծ ողբերգության գլխավոր դերակատարներից: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share186TweetPin186 Shares

Հայ ռազմարվեստի պատմության մեծագույն գործիչներց է ԽՍՀՄ մարշալ, խորհրդային զինված ուժերի պաշտպանության փոխնախարար Հովհաննես Խաչատուրի Բաղրամյանը (Իվան Խրիստաֆորի Բաղրամյան): Հովհաննես Բաղրամյանը ծնվել է 1897 թվականի դեկտեմբերի 2-ին Ելիզավետապոլի (ներկայիս Գյանջա` Ադրբեջանում, նախկինում` հայկական Գանձակ) նահանգի Չարդախլու գյուղում, երկաթուղային բանվորի ընտանիքում: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share185TweetPin185 Shares

Բոլորովին վերջերս շրջանառության մեջ է դրվել մեկ այլ վարկած ևս. համաձայն որի` Հեյդար Ալիևը ծնվել է 1923 թվականին Հայաստանի Սիսիանի շրջանի ադրբեջանական գյուղերից մեկում: Խորհրդային պատմագիտության առաջ քաշած այն թեզը, թե անհատը չի կարող փոխել պատմության ընթացքը և անհատներն այդ իմաստով սոսկ դերասաններ են պատմության թատերաբեմում` վաղուղ հերքվել է: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար […]

«Վարչաձևը առօրյա է, հայրենիքը` հավիտյան»: Մինաս Չերազ Հայոց Ակն գավառում էր գտնվում Չերազ փոքրիկ գյուղը, որ ոչնչով աչքի չընկնող բնակավայր էր: Հայությունն այստեղ ապրում էր հողագործությամբ, անասնապահությամբ: Եվ քանի որ գյուղում վաստակելու հնարավորությունը քիչ էր, չերազցիներից շատերը լքելով գյուղը՝ մեկնում էին արտագնա աշխատանքի: Նրանցից շատերը հաջողակ գտնվեցին, և ահա, 18-րդ դարի երկրորդ կեսին Կոստանդնուպոլսում հայտնի […]

Հեթումյանների տոհմը ծագումով Արցախից էր: Նրանք Կիլիկիայում են հաստատվել 12-րդ դարում և շնորհիվ իրենց ռազմատենչության` արագորեն ազդեցություն ձեռք բերել ու ամուր դիրքեր գրավել Կիլիկիայում: Ռուբենյանների իշխանապետության օրոք Հեթումյանները միշտ ընդդիմադիր էին նրանց, ձգտելով երկրում հասնել միահեծան իշխանության, սակայն հարկ եղած դեպքում նրանք Ռուբենյանների հետ միասին սուր էին ճոճում երկրի անկախությանը սպառնացող արտաքին վտանգի դեմ: Հոդվածի […]

Ստոր ու դավաճան Ֆրանսիան խաբեց հայությանն ու վաճառքի հանեց հայոց երազանքը: Դեռ միջնադարից, առանձին հայկական զորամասեր օտար բանակների կազմում բազում ճակատամարտերի են մասնակցել և փառավորել հայոց բազկի ուժը: Բյուզանդական կայսրության մեջ ամենամարտունակը համարվում էին Արմենիակների բանակաթեմի զորքերը, որոնք բացառապես հայերից էին կազմված: Հետագայում հայոց զինուժը տիրապետող էր Եգիպտոսում, մոնղոլներն իրենց նվաճումների ժամանակ պարբերաբար դիմում էին […]

Այն իրավամբ, հայոց ինքնության արտահայտումն է և հայ գենի հաստատման խորհուրդն ունի իր մեջ: Ցավոք, հիմա այն ոչ միայն չի նշվում պետականորեն, այլև եկեղեցին աղավաղել է Նավասարդի խորհուրդն ու հանրությանը ներկայացնում է սոսկ որպես քրիստոնեական տոն: Դա քիչ էր` Հայկի ծագումը արհեստականորեն վերագրվում է Նոյի սերնդին. իբր` Հայկի հայր Թորգոմը Նոյի Հաբեթ որդու զավակն էր: […]

Ակադեմիկոս Ա.Ուսպենսկին այսպես է արտահայտվել Սալթանովի մասին. ՙՄենք գովելի անվամբ, խորին շնորհակալությամբ ու հարգանքով ենք հիշում նկարչին, որը թողեց հայրական տունը` Ռուսաստանում ռուսական նկարչության վերածննդի ու արմատավորման համար: Նա առաջինը ռուսական արվեստը դուրս բերեց սրբանկարչության կանոններով կաղապարված նեղ շրջանակից դեպի աշխարհիկ արվեստի ասպարեզ, նրա մեջ ներարկելով թարմ ու կենսաբեր շիթ, հսկայական օգուտ բերելով ռուսական արվեստին՚: […]

Որևէ ժողովրդի ծագումնաբանության մասին դատելիս բնավ սոսկ պատմական էքսկուրս չենք անում: Սրանից բազում խնդիրներ են բխում. քաղաքական, էթնիկական, մշակութային, անգամ` սոցիալական: Ազագային ծագումնաբանությունը ցավոտ ու նուրբ թեմա է հատկապես մեր արևելյան և արևմտյան հարևանների մոտ: Սակայն եթե մեր անմիջական հարևանների մոտ ազգային ծագումնաբանական խնդիրները տեղաբնակ լինել-չլինելու հարցեր են հարուցում և իրենց մեջ բազում, հիմնականում քաղաքական […]

Հայերն աշխարհի հնագույն ժողովուրդներից են և ունեցել են իրենց ուրույն սննդի համակարգը: Հայաստանի հարուստ բնությունը մեր նախնիներին տվել է ամեն հնարավորություն` սննդի կայուն համակարգ ստեղծելու համար: Հայոց սննդակարգը հարուստ ու բազմազան է եղել: Մասնավորապես, հայերն ունեցել են կայուն և հաստատված տոնածիսական կերակրատեսակներ, ունեցել են արքունի կերակրատեսակներ, ռանչպարական, մշակի, զորաց… Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար […]

Հետագայում, գուցե հենց այդ միստիկայով շարժվելով` ԽՍՀՄ-ի դեմ Գերմանիան պատերազմը սկսեց հունիսի 22-ին, երբ արի հայերը տոնում էին ռազմի աստված Վահագնի փառաբանության տոնը: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share822TweetPin822 Shares

Սերունդներից ոմանք նրան հիշում են որպես նվիրյալ ու ազնիվ հայորդու, ոմանք` ստալինյան ռեժիմի քսու կամակատար: Ո՞վ էր իրականում Գրիգոր Հարությունյանը… դատեցեք ինքներդ… 1937 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Գրիգոր Հարությունյանի թիֆլիսյան բնակարանի դուռը թակեցին ՆԳԺԿ-ի աշխատակիցները: Նման անսպասելի այց անգամ Թբիլիսիի քաղխորհրդի գործկոմի քարտուղարի համար սարսափազդու էր այն թվականներին: ՆԳԺԿ աշխատակիցները հաղորդեցին, որ իրենց հրամայված է Հարությունյանին […]

Իր պայքարում և գաղափարախոսության մեջ Բեկզադյանը քարոզում էր, որ հայության, հայ աշխատավորի փրկությունը կայանում է միմիայն սոցիալիզմի, ցարական կարգերի տապալման մեջ: Նա հայության ազգային ազատագրական պայքարի խնդիր որպես այդպիսին չէր տեսնում: Տարված համաշխարհային հեղափոխության հովերով` հայությանը կոչ էր անում միավորվել այլազգի սոցիալիստների հետ և միասնաբար պայքարել համաշխարհային իմպերիալիզմի դեմ: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար […]

Գալիլեյո Գալիլեյը առաջինն էր, որ աստղադիտակ ստեղծեց և սկսեց տիեզերքի ուսումնասիրությունը այդ գործիքով: Չնայած նրա ստեղծած աստղադիտակներն իրենց տեսակի մեջ պարզունակ էին և մեծացնում էին օբյեկտը ամենաշատը 32 անգամ: Նա առաջիններից էր, որ միայնակ ձեռնոց նետեց եկեղեցիական խավարամտությանն ու հաղթեց գիտությամբ: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային հասցեին Share169TweetPin169 Shares

Գագիկ Բագրատունին, ըստ իս` Աշոտ Գ Ողորմած արքայի (954-977) կրտսեր որդին էր: Աշոտ Շահնշահի որդիներից երկուսը` Սմբատը և Կյուրիկե-Գուրգենը, թագ ունեին: Վերջինս հիմնադիրն էր Լոռու կամ Տաշիր-Ձորագետի թագավորության: Գագիկը հորից ժառանգություն չի ստացել: Նրա պատանեկության և երևիտասարդության տարիների մասին պատմությանը ոչինչ հայտնի չէ: Սմբատ Բ գահակալման վերջին տարիները լի էին քաղաքական փոթորիկներով: Հայաստանին սպառնում էին […]

Հենց Շուշիում աշխատելու տարիներին Երվանդ Լալայանը հղացավ ՙԱզգագրական հանդեսի՚ լույս ընծայումը: Այդ գործում նրան մեծ աջակցություն ցուցաբերեցին Թորոս Թորոմոնյանը, Մանուկ Աբեղյանը, Սերգեյ Զելինսկին, Լևոն Մելիքսեթ-Բեկը, Ստեփան Լիսիցյանը, Հրաչյա Աճառյանը, Խաչիկ Սամուելյանը, այլ անվանի գիտնականներ: Եվ 1896 թվականին լույս տեսավ ՙԱզգագրական հանդեսի՚ առաջին համարը, ինչը նոր խոսք էր հայ գիտական մտքի մեջ: Ազգագրական հանդեսը նվիրված էր […]