Շատ հայեր են մեծ դերակատարություն ունեցել համաշխարհային պատմության մեջ՝ որոշակի առումով փոխելով պատմության ընթացքը: Նրանց մեջ եղել են նաև կանայք: Այս շարքում առանձնահատուկ է Բյուզանդիայի Հայկական (Մակեդոնական) հարստության Ռոմանոս Բ կայսեր դուստրը՝ Աննան, ով 988 թվականին ամուսնանալով Կիևյան Ռուսիայի Մեծ իշխան Վլադիմիր Սվյատոսլավիչի հետ, դարձավ Ռուսաստանի այսպես կոչված, կնքամայրը, քանզի նույն թվականին՝ ռուս-բյուզանդական պայմանագրի հիման […]

Ջուղան բացառիկ երևույթ է հայոց մշակույթի, սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների զարգացման պատմության մեջ: Ճիշտ է, 15-րդ դարից սկսած հայության քաղաքական, մշակութային ու սոցիալական կենտրոնը պայմանականորեն համարվում է Երևանը, բայց, ըստ իս, այդ կոչմանն ավելի արժանի էր Ջուղա քաղաքը: Եվ իրավ, 15-16-րդ դարերի շատ գործիչներ, այդ թվում՝ Խաչատուր Խիզանեցին, Հակոբ Ջուղայեցին, Ջուղա քաղաքը կոչում են ՙՄեծախնամ մայրաքաղաք՚: Ջուղայեցիները […]

Նա պետք է 1986 թվականի հունվարի 28-ին ՙՉելենջեր՚ տիեզերանավով տիեզերք թռչեր, բայց վերջին պահին փոփոխություններ տեղի ունեցան անձնակազմում և անվանի բժիշկը չթռավ. ՙՉելենջերը՚ կործանվեց և փրկվեց Ջեյմս Բաղյանի կյանքը, և նրա երազանքն իրականացավ միայն 1989 թվականին… Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share274TweetPin274 Shares

Հովհաննես Օձնեցին պատմության մեջ փառաորեց իր անունը որպես հայ եկեղեցու սուրբ, որպես իմաստասեր, հմուտ ու ճկուն դիվանագետ, վարչարար և իրավագետ: Արդյո՞ք միշտ է անաչառ պատմությունը…. Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share276TweetPin276 Shares

Շատերը նրան հերոս էին կոչում և աստվածացնում, շատերը նրան համարում էին Հռոմի ոխերիմ թշնամին ու քննադատում՝ միաժամանակ վախենալով նրանից, իսկ ոմանք՝ նախաձեռնեցին Կեսարի սպանությունը՝ դրանով նրան դատապարտելով… անմահության…. Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share294TweetPin294 Shares

«Կամիս խոնարհեցուցանել զամենեսեան քեզ, խոնարհեցո զքեզ, քանզի թուի ինձ, թէ ոչ միայն մարդ խոնարհի խոնարհին, յայլ թէ ոչ իցէ յանդգնութիւն յասելս, թուի թէ Աստուած եւս խոնարհի խոնարհին» Հովհաննես Մրքուզ Ուշ միջնադարի տաղանդաշատ այս հայը հայտնի է նաև Հովհաննես Ջուղայեցի, Հովհաննես Սպահանցի անուններով: Նա հոգևորական էր՝ վարդապետի կոչումով, աստվածաբան-իմաստասեր, քերական, թարգմանիչ, նկարիչ, հասարակական գործիչ, ի վերջո՝ […]

Պլուզ նշանակում է փոքր: Մի վարկածի համաձայն՝ Հովհաննես Երզնկացին փոքրամարմին էր, ինչն էլ հանդիսացել է նրա Պլուզ մականվան պատճառը: Հայ միջնադարյան քնարերգությունն ու իմաստասիրական միտքը թերևս, թերի կլիներ, առանց Հովհաննես Երզնկացի Պլուզի: Նրա ստեղծագործություններից մեզ հասել են հարյուրից ավելի իմաստասիրական, բնագիտական, տիեզերագիտական, քերականական, կանոնական, խրատական, մեկնողական, դավանաբանական, քաղաքական, աստվածաբանական և այլ բնույթի գործեր ու չափածո […]

Պարսից գրականությունը հարուստ է խրատաբանության ժանրով: Այս ժանրը հետաքրքրական է այնքանով, որ նրանում ճիշտ պատկերացում է տրվում ժամանակի տիրող բարքերի մասին: Այս առումով կարծում ենք, ընթերցողին կհետաքրքրի 11-րդ դարի պարսիկ մտածող Ունսուր ալ – Մաալի Քայ – Քաուս իբն Իսկանդարի աշխատությունը, որ վերնագրած է ՙՂաբուս – Նամէ՚: Այն պարսկերենից թարգմանած նշանակում է խրատների գիրք: Պարսիկ […]

ԹՈՒՐՔ ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ 1990 ԱԿԱՆ ԹՎԱԿԱՆՆԵՐԻՆ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո քաղաքական մեծ վակուում առաջացավ ոչ միայն նախկին խորհրդային հսկայածավալ երկրի տարածքում, այլև նրա սահմաններից դուրս: Եթե նախկինում հսկա կայսրությունն իր ընդգծված շահերն ու քաղաքականությունն ուներ, ապա այժմ, ԽՍՀՄ քայքայումից հետո, նորակազմ Ռուսաստանը չէր կարող անմիջապես հավակնել ԽՍՀՄ նախկին ազդեցության գոտիներին և այդ գործողությունը փորձեցին կատարել նախկին […]

Սույն թվականի մարտի 16-ին Մոսկվայում ականատեսը եղանք ռուս – թուրքական հերթական սիրախաղին, ավելի ճիշտ` դրա դրսևորումներից մեկին, երբ Ռուսաստանի նախագահը հյուրընկալում է Թուրքիայի ղեկավարին և ի թիվս այլ սիրային զեղումների և խոստովանությունների, Թուրք առաջնորդը Մեծ Ռուսին է նվիրում 90 տարի առաջ իրենց պապերի կնքած պայմանագրի պատճեն: Հայաստանի թիվ 1 ռազմավարական դաշնակից և ՙհայ ժողովրդի մեծ […]

Հեթում պատմիչը արկածներով լի կյանք է ունեցել: Նրան թերևս, կարելի է համարել 13-14-րդ դարերի ամենանշանավոր հայը, քանզի Մարկո Պոլոյի ՙՃանապարհորդությունից՚ հետո Հեթումի ՙՊատմություն թաթարաց՚ աշխատությունը Եվրոպայի ամենաշատ թարգմանված գիրքն է: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share145TweetPin145 Shares

Հռոմն իր պատմության ընթացքում երեք անգամ է մեծ պարտություն տեսել: Պարտություններ, որոնք նվաստացրել են Հռոմին ու նրա հեղինակությունը նսեմացրել: Առաջինը մթա 216 թվականին, երբ Կարթագենի զորավար Հաննիբալը Կաննի ճակատամարտում ջախջախեց մեծաթիվ հռոմեական զորքը: Ապա մթա 53 թվականին, երբ հայ-պարթևական բանակը Խառանի ճակատամարտում ջարդեց հռոմեական զորքերին, իսկական սպանդ սարքեց ու հարուստ ռազմավար ձեռք բերեց: Հռոմի Երրորդ […]

Տասնյակ հազարավոր թոնդրակեցիներ խոշտանգվում են, սպանվում: Գերյալներին խարանում են աղվեսակերպ դրոշմով ու ստրկացնում: Շատերի ոտքերի ջլերն են կտրվում. Թոնդրակեցիների հանդեպ կիրառված խոշտանգումները շատ ավելի դաժան էին քան եվրոպական ինկվիզիցիայինը: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share662TweetPin662 Shares

Դրոշները հայոց պատմության մեջ կիրառվել են դեռևս վաղնջական ժամանակներից: Դրոշները եղել են պետական, տոհմային, դրոշներ ունեցել է հայոց զորքը, նրա առանձին ստորաբաժանումներ… Հայ պատմիչները դրոշները կոչել են նշան: Բառը երբեմն գործածվել է հոգնակի թվով՝ նշանքն, ինչից ենթադրվում է, որ ամեն մի տոհմ, կարող էր ունենալ մեկից ավելի դրոշներ: Առհասարակ, շատ դեպքերում դրոշները նաև զինանշանի դերակատարություն […]

ՙԵվ գուցե հայ ազգի ճակատագիրն այլ կերպ ընթանար, եթե Թեոդորոս Ռշտունու նման քաղաքական մտածողներ շատ լինեին հայ կառավարող շրջանների մեջ՚։ Լեո Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին Share731TweetPin731 Shares

Հայը հերոսների պակաս երբեք չի ունեցել: Հայը սակայն երբեք նախահարձակ չի եղել: Բայց նրա վրիժառու բազկի հարվածը դիպուկ է, նրա դատն արդար ու հարվածն` անսասան: Հայ վրիժառության առաջին, թերևս ամենամեծ գործիչը Սողոմոն Թեհլերյանն է, ում գործը այսօրվա չափանիշներով` ահաբեկչություն ու սպանություն էր, սակայն եզակի էր նրանով, որ դատավարության ժամանակ մարդասպանը զոհ էր, տուժողը` հանցագործ: Փառք […]

Հայ ճարտարապետական միտքը շատ գանձեր է արարել: Առհասարակ, շատ անվանի մասնագետներ գոթական ճարտարապետությանը հիմքերը որոնում են Հայաստանում: Տեղին է հիշել Կոստանդին Վեսելովսկու խոսքը. ՙՏասներորդ դարից սկսած աշխարհով մեկ ճչում է անիական ոճը: Այսօր ավերակների մեջից է լսվում այդ ճիչը…՚ Սակայն հայ ճարտարապետական միտքը փայլել է ոչ միայն արևմուտքում: Արևելյան երկրներում էլ հայերը արարել են արժեքներ, […]

Գերմանական Ռեյխի հենասյուներից էր ռազմական տեսաբան, գեներալ-գնդապետ Հայնց Գուդերյանը: Նա Գերմանիայում տանկաշինության և բանակի մեխանիզացման ձեռնարկողն էր, որով էլ պայմանավորված էր գերմանական բանակի մեծ հաջողությունները երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ: Հենց Գուդերյանի ստեղծած համակարգի վրա հույս դնելով՝ Հիտլերը ձեռնարկեց պատերազմը Խորհրդային Միության վրա ՝ ՙԲարբարոսա՚ պլանով, որի նպատակը զրահատեխնիկայի առավելությունն օգտագործելով՝ հասնել արագ հաջողության. Ջախջախել կարմիր […]

Դարերի պարտադրանքով հայը միշտ ռազմիկ է եղել: Մի ձեռքին սուր, մյուսին` բազուկ ու գրիչ, ապրել է, մաքառել, ստեղծագործել: Դարերի պարտադրանքով հայը սփռվել է աշխարհով մեկ: Եվ ուր էլ ապրել է` նա չի դադարել մաքառելուց, ստեղծագործելուց: Անգամ օտար ափերին` հայը երբեք չի մոռացել ռազմիկի իր ունակությունը և հարկ եղած դեպքում` սուր է վերցրել` արյունով սրբագրելու իր […]

Ամանօրը, Սուրբ Ծնունդն ու Ջրօրհնեքը քանի որ օրացույցով մոտ են իրար, ժողովրդական տոնախմբության մեջ հաճախ միահյուսվել են: Սակայն այս տոներից յուրաքանչյուրն ունի իր խորհուրդը: Եթե Ամանորի ակունքները բնապաշտական ժամանակներից են գալիս, Սուրբ Ծնունդն ու Ջրօրհնեքը քրիստոնեական ակունքներ ունեն: Ժողովուրդն այն կոչել է նաև Փոքր Զատիկ: Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային  հասցեին […]