Ռուբենի հուշերը` յոթ հատորով գրառված, պատմություն չեն զուտ… նրանք մեզ համար բացահայտում են հայ հեղափոխականի կերպարը, կեղվածքը, խոհափիլիսոփայությունը… և որքան, ուսանելի նյութ կա այս հատորներում…
Առաջին աշխարհամարտից առաջ ռուսական կառավարությունը առաջարկեց հայ ազատամարտի առաջատար ՀՅԴ, որ համաժողովրդական ապստամբություն բարձրացնի Թուրքիայում: Գրեթե նույն առաջարկն արեցին թուրքերը` ՀՅԴ պետք է ապստամբեցներ արևելահայությանը…
Դաշնակցությունը մերժելով երկու կողմին էլ` ընդունեց իր պատմության մեջ, թերևս ամենասխալ ու վնասակար որոշումը. արևմտահայերը պետք է հավատարմորեն ծառայեն Թուրքիային, արևելահայերը` Ռուսաստանին: Ոչ ոք չլսեց անգամ Ռուբեն Տեր-Մինասյանի խորհուրդը, որն էր` Հոդվածի ամբողջական word տարբերակն ստանալու համար գրեք vahe.lorents@gmail.com էլեկտրոնային հասցեին
Համլետ Մարտիրոսյան․ Հնագույն քաղաքակրթություններ։