ՊԱՐԶ ԼԻՃ ԵՎ ԴԻԼԻՋԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ՊԱՐԿ

Ինչպես Դիլիջան այցելած զբոսաշրջիկներից մեկն է արտահայտվել՝ «Եթե դրախտում կան անտառներ, լեռներ և հանքային ջրեր, դրախտը նման կլինի Դիլիջանին:

Դիլիջանի ազգային պարկի տարծքը կազմում է ավելի, քան 34.000 հեկտար և ընդգրկում է Տավուշի և Լոռու մարզերի մի հատվածը: Այն հիմնականում զբաղեցնում է  Աղստև գետի վերին հոսանքի ավազանը՝ Միափոր, Արեգունի լեռնաշղթաների մի հատվածը:

Առհասարակ, աշխարհում հայտնի ազգային պարկերից, արգելոցներից հնագույնը դա Խոսրովի անտառներն են, Հայաստանում, որը որպես արքայական որսատեղի՝ չորրորդ դարում տնկել է հայոց Խոսրով Կոտակ արքան:

Դիլիջանի ազգային պարկը կազմավորվել է 1958 թվականին՝ բուսական, կենդանական աշխարհի պահպանման և հարստացման նպատակով:

Դիլիջանին բնորոշ է մեղմ, լեռնա-անտառային չափավոր զով ամառը, արևաշատ տաք ձմեռը, ամբողջ տարվա ընթացքում չոր և տաք եղանակը։ Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը +18 է, հունվարինը՝ 0 ից -2։

Ազգային պարկում հաշվառված  են 977 տեսակ ծաղկավոր բույսեր, որոնցից 40 տեսակը հազվագույտ են: 29 տեսակ հաշվառված են Հայաստանի Կարմիր գրքում: Առհասարակ, Կովկասյան տարածաշրջանում հաշվառված է բուսականության շուրջ 6000 տեսակ, որից 3600 հանդիպում է Հայաստանում, իսկ մոտ հազարը` Դիլիջանի ազգային պարկում: Համեմատության համար նշենք, որ Ռուսաստանի ողջ տարածքում հաշվառված է մոտ 1400 բուսատեսակ:

Դիլիջանի ազգային պարկն ունի հարուստ կենդանական աշխարհ: Հազվագույտ կենդանիներից հանդիպում են գորշ արջը, այծյամը, գորշուկը, քարակզաքիսը, անտառային կատուն, աղվեսը, լուսանը, պարսկական սկյուռը, ինչպես նաև բազմաթիվ սողուններ ու երկկենցաղներ։ Թռչուններից տարածված են կովկասյան ցախաքլորը, լեռնային հնդկահավը, գորշ կաքավը, անտառային կտցարը, կեռնեխը և աղավնիներ։ Կլիմայավարժեցվում են ուսսուրական բծավոր եղջերուն, ազնվացեղ եղջերուն և վայրի խոզը։

Դիլիջանի ազգային պարկի տարածքում կան պատմական հուշարձաններ՝ Հաղարծինը, Ջուխտակ վանքը, Գոշավանքը, Մաթոսավանքը:

Էկոզբոսաշրջությունը զարգացնելու նպատակով ազգային պարկի ռեկրեացիոն գոտում առանձնացվել են 11 էկոերթուղիներ, որոնք կահավորված են բացատրական ցուցանակներով և ուղիների նշագրումներով:

Ռեկրեացիոն բաժինն ապահովված է վրաններով, քնապարկերով, գազօջախներով, հեռադիտակներով եւ զբոսաշրջիկներին անհրաժեշտ այլ պարագաներով, առկա են որակավորված ուղեկցողներ, հեծանիվներ և ձիեր:

Դիլիջանի ազգային պարկի տարածքում է գտնվում լեռնային Պարզ լիճը:

Այն հոսք ունեցող լիճ է։ Սնվում է աղբյուրներից։ Ունի 300 մետր երկարություն և 100 մետր լայնություն։ Միջին խորությունը 3 մետր է, առավելագույնը՝ 10 մետր։ Լճի ծավալը կազմում է 84 հազար խորանարդ մետր։ Լիճն ունի սողանքաարգելափակոցային ծագում։ Զարգացած են սողանքային երևույթները։ Պարզ լիճը  շրջապատված է թավ անտառներով։

Պարզ լճի ջուրը թափանցիկ է, դարչնականաչավուն երնագով: Մոտակայքում սաղարթապիտ անտառ է, որի արտացոլանքը զարդարում է լճի մակերևույթը:

Ամռանը ջրի ջերմաստիճանը հասնում է 16 աստիճանի: Պարզ լիճը 13-րդ դարի պատմիչ Կիրակոս Գանձակեցու մոտ կոչվում է «Տըզկա Ծով»։

Համաձայն ավանդապատման՝  նորապսակների մի զույգ է խեղդվել այս լճում: Ըստ այդմ՝ այժմ ձևավորվել է ավանդույթ, որի համաձայն պսակադրման օրը  նորապսակներն այցելում են Պարզ լիճ` զոհված զույգի հիշատակը հարգելու:

Պարզ լիճը Հայաստանի էկոտուրիզմի զարգացման ամենակարևոր օղակներից մեկն է:

Վահէ Լոռենց

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin