ՄԱԹՈՍԱՎԱՆՔ

Մաթոսավանքը գտնվում է ՀՀ Տավուշի մարզում, Դիլիջան քաղաքից 4 կմ արևմուտք՝ Շամախյան գյուղի մատույցներում։

Մաթոսավանքը կառուցվել և գործել է որպես քաղկեդոնական եկեղեցի։ Եվ ըստ ամենայնի, պատկանել է Պղնձահանքի (Ախթալայի) առաջնորդությանը։ Նրա արձանագրություններում հիշատակվում են Ավագ Զաքարյանը, Պղնձահանքի առաջնորդ Պետրեն և Հաղբատավանքի առաջնորդ Համազասպ Մամիկոնյան եպիսկոպոսը։

Համալիրը բաղկացած է երկու կից եկեղեցիներից, գավիթից, գրատնից, միջնադարյան գերեզմանատնից։ Գլխավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին 1247 թվականին կառույց է։ Որպես շինանյութ օգտագործված են կիսամշակ քարեր։ Ծածկը թաղակապ է։  Մուտքը արևմտյան կողմում է, որի բարավորին զետեղված է հիմնադրման արձանագրությունը։

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին 1247 թվականին կառուցել է Ավագ Զաքարյանը։ Շինարարական արձանագրությունը վկայում է ճարտարապետի անունը՝ Հորդանան։

Եկեղեցին թաղածածկ կառույց է՝ շարված խոշոր, կիսամշակ քարերով։ Մուտքը արևմտյան կողմից է։ Մուտքի մոտ երկու կողմերում ագուցված քանդակազարդ խաչքարեր կան։

Եկեղեցու հյուսիսային պատին 1251 թվականով արձանագրված մեծ խաչքար կա։

Եկեղեցու պատերին կան վիմագրություններ, խաչքարեր։ Խաչքարերի առկայությունը վկայում են, որ եկեղեցին հետագայում գործել է որպես առաքելադավան։

Եկեղեցու մուտքի երկու կողմերում տեղադրված են երկու քանդակազարդ խաչքարեր։

Գավիթը թաղածածկ, քառակուսի հատակագծով, կրաշաղախով սվաղած շինություն է։  Մուտքը հյուսիսային կողմում է։ Իսկ արևմտյան պատի մեջ ունի լուսամուտ։ Գավիթում առկա են մի քանի տապանաքարեր։ Կառուցման թվականն անհայտ է։

Գրատունը գտնվում է գավթի հարավային կողմում։  Այն նույնպես թաղակապ շինություն է։ Մուտք ունի արևելյան և հյուսիսային կողմերում։ Լուսամուտներ ունի հարավային կողմում։

 

Վահէ Լոռենց

 

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin